Tư vấn môi trường chuyên nghiệp số 1 Việt Nam

Trong tình trạng mạch nước ngầm bị nhiễm mặn nghiêm trọng thì nguồn nước cứu cánh cho xã Cam Hiệp Bắc, huyện Cam Lâm lại là giếng nước của một hộ dân ở thôn Trung Hiệp 2, nguồn nước này rất quan trọng tuy nhiên hiện tại giếng nước này đã bị ô nhiễm nặng...

Những ngày vừa qua, đường dây nóng Báo Khánh Hòa tiếp nhận nhiều cuộc gọi của người dân thôn Trung Hiệp 2, xã Cam Hiệp Bắc, phản ánh tình trạng giếng nước mà họ đang sử dụng để sinh hoạt, đã bị ô nhiễm nặng nề do ảnh hưởng nước thải chăn nuôi từ trại heo của nhà hàng xóm.


Ngày 18-3, khi chúng tôi đến địa phương này để xác minh, bà Trương Thị Điệp, chủ giếng nước nói trên, cho biết: “Cái giếng này là nguồn nước sinh hoạt cho gia đình tôi và hơn 10 hộ dân xung quanh suốt mấy chục năm qua. Nhưng khoảng 2 năm nay, sau khi ông Bời nuôi heo với trang trại quy mô lớn và xả nước thải chăn nuôi ra ngoài, thì nước giếng bị ô nhiễm ngày càng nặng, nước đen thui và có mùi hôi”. Những hộ dân sử dụng nguồn nước giếng này cũng đều cho rằng, nước giếng bị ô nhiễm là do nước thải chăn nuôi từ trại heo của hộ ông Bời cách đó không xa. “Hôm trước, khi thấy phóng viên truyền hình đến quay phim, ông Bời nghĩ chúng tôi báo nên đã chửi bới, thách thức nhiều hộ dân xung quanh. Thực tình, chúng tôi phản ánh vấn đề này là để bảo vệ nguồn nước sinh hoạt cho cả xóm chứ không phải muốn cản trở việc chăn nuôi heo của ông ấy”, một người dân trong thôn bức xúc nói.


Theo quan sát của chúng tôi, giếng nước của nhà bà Điệp cách trại heo của ông Bời khoảng 40 - 50m. Tuy nhiên, mảnh vườn nơi có giếng nước lại thấp trũng, một phía giáp ao chứa nước thải chăn nuôi heo, một phía giáp khu vườn nhà ông Bời. Và hiện tại, nước giếng đã có màu xanh đen không thể sử dụng để phục vụ ăn uống, sinh hoạt.
Giếng của nhà bà Điệp vốn là nguồn nước sinh hoạt của hơn chục hộ dân hiện đã bị ô nhiễm.


Ông Phạm Đình Bời cho biết, trước đây trại của ông nuôi khoảng 150 con heo, nhưng hiện tại chỉ có hơn 70 con. Phân heo, nước thải từ khu chăn nuôi được gom vào hầm chứa, sau đó thải ra 1 hồ lắng, rồi ra hồ chứa. Nước từ hồ chứa này, ông bơm lên tưới vườn chứ không cho chảy xuống vùng đất thấp phía dưới, nơi có giếng nước nói trên. Tuy nhiên, ông Bời cũng thừa nhận: “Những khi trời mưa lụt, nước lớn tràn qua cũng kéo theo nước thải chăn nuôi chảy xuống khu vực phía dưới”.


Theo tìm hiểu của chúng tôi, nước sinh hoạt ở thôn Trung Hiệp 2 là vấn đề bức xúc từ xưa đến nay. Bởi nơi đây mạch nước ngầm bị nhiễm mặn nên các nhà đào giếng rất hy hữu mới gặp được mạch nước ngọt. Nhà chị Trần Thị Thiên Trà (gần nhà bà Điệp) đào đến 12 cái giếng trong vườn, nhưng đều gặp nước mặn. Nên giếng nước của nhà bà Điệp được xem là dạng hiếm và quý giá đối với người dân nơi đây. Từ khi giếng nhà bà Điệp bị ô nhiễm, hơn chục hộ dân xung quanh phải mua nước bình về sử dụng.


Bí thư Đảng ủy ông Huỳnh Tấn Thành - , Chủ tịch UBND xã Cam Hiệp Bắc cho biết: “Xã đã mời ông Bời lên làm việc, yêu cầu không xả chất thải, nước thải chăn nuôi ra ngoài môi trường. Đồng thời trong tháng 4 tới, xã sẽ cho nạo vét giếng nước của gia đình bà Điệp cũng như những giếng khác và đào thêm những giếng mới để góp phần giải quyết nhu cầu nước sinh hoạt của người dân”. Ông Thành cũng cho biết thêm, địa phương đã quy hoạch khu chăn nuôi tập trung với quy mô 23ha và quyết tâm di dời các hộ chăn nuôi trong khu dân cư (đối với nuôi heo thì có quy mô từ 5 con trở lên) đến khu chăn nuôi tập trung này, nhằm đảm bảo môi trường trong khu dân cư, dễ kiểm soát dịch bệnh vật nuôi và tạo điều kiện cho người dân chăn nuôi quy mô lớn để phát triển kinh tế.

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm đang trở thành mối đe dọa tới người dùng khi mà đến cả rau muống được chăm bằng phân và nước thải bẩn hay dùng hóa chất lạ chưa qua kiểm định ngâm để rau lớn nhanh gây nên tình trạng nhiễm độc chì.

Nguồn chất dinh dưỡng cho rau muống là từ phân tươi và nước thải

Để giảm thiểu chi phí chăm sóc, đỡ tốn sức đi xa gánh nước mặc dù thời tiết năm nay rất thuận lợi để rau phát triển nhưng vì lợi ích kinh tế , người trồng rau ở Thường Tín (Hà Nội) đã không ngần ngại sử dụng nguồn nguyên liệu có sẵn, đó là phân lợn, phân gà và cả... phân người (phân bắc), nguồn nước thải sinh hoạt, nước thải chăn nuôi lợn từ bờ mương cạnh ruộng.

Phân chủ yếu được mua từ các trại nuôi lợn, nuôi gà, giá hiện tại là 10.000 đồng/bao và mang thẳng ra ruộng để tưới luôn. Nhiều nhà còn không xây nhà vệ sinh tự hoại để tích phân lại có cái bón cho rau. Còn nước tưới rau được lấy từ nguồn nuốc thải từ nước tiểu, nước cọ chuồng.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng như nhiễm ký sinh trùng, viêm nhiễm đường tiêu hoá, bệnh giun sán, nhiễm độc thuốc trừ sâu cấp và mãn tính. Thế nhưng, người trồng rau thì cho rằng dùng thuốc kích siêu tốc mới sợ chứ dùng phân chuồng thì tuyệt đối an toàn.

Rau có sâu chưa chắc đã là rau sạch

Theo N, nông dân vùng trồng rau xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi (TP.HCM): rau ăn lá hay ăn củ, quả muốn giữ cho tươi ngon hay nhanh thu hoạch đều phải chăm sóc bằng thuốc không rõ nguồn gốc thường xuyên. Một trong những loại “thần dược” mà dân rau thường hay dùng để kích thích rau bẩn, củ quả có tên là thuốc Mo (N giải thích, thuốc Mo có nghĩa là loại thuốc không tên, không nhãn hiệu bao bì chỉ biết của Trung Quốc).

Đặc biệt, khi sử dụng thuốc này cho rau, củ, quả chúng sẽ phát triển rất nhanh và to lên một cách bất thường, ví thử như hái quả dưa chuột trên vườn mới nhỏ bằng ngón tay rồi đem nhúng vào thùng nước có pha thuốc Mo, chỉ vài tiếng sau quả dưa sẽ bự lên bằng cổ tay rồi. Do vậy, sẽ rút ngắn được thời gian thu hoạch một cách… siêu tốc.

Cầm cây rau vừa nhổ trên tay, N chẳng ngại chia sẻ: “Kinh nghiệm của mấy bà nội trợ thường cứ nghĩ rau mà bị sâu ăn lá sẽ an toàn, hay có người cứ tìm mua những cây rau nào thấy cằn lá thì bảo chắc chắn rau sạch không phun thì mới xấu. Vậy nhưng họ sai lầm hết, vì đối với rau bị sâu ăn lá hay thậm chí có hẳn con sâu đang bò trên lá rau thật có thể đó lại là rau bẩn nhiễm độc nặng.

Lý do bởi người ta phun nhiều quá, sâu bị nhờn thuốc không chết hoặc người bán cố tình bắt sâu thả vào rau. Còn muốn ăn rau cằn xấu ư, đơn giản thôi, chỉ cần “đánh thuốc” đậm một chút là rau dù đang xanh mơn mởn cũng lập tức bị cằn xoăn tít lá lại ngay”.

Rau muống nhiễm độc chì và cadimi



Tại Hội nghị thường niên Hội Y tế công cộng Việt Nam lần thứ 10 (diễn ra ngày 28/11), nhóm các tác giả đến từ Trường Đại học Y tế công cộng, Cục An toàn thực phẩm và Viện Chăn nuôi quốc tếđã báo cáo đề tài Đánh giá về sự ô nhiễm chì và Cadimi trong cá và rau muống ở sông Nhuệ và đã cho kết quả trên.

Các tác giả cho biết, qua nghiên cứu, đánh giá mức tiêu thụ rau muống và cá rô phi của người dân sống tại lưu vực sông Nhuệ thì thấy, 98,6% người dân có ăn rau muống với khối lượng ăn trung bình là 108,9 g/người/bữa, với tần suất ăn trung bình là 75 lần/năm. 90,9% người dân được hỏi có ăn cá rô phi, khối lượng ăn trung bình là 132 g/người/ngày, tần suất ăn trung bình 65 lần/năm.

Với mức ô nhiễm Pb và Cd, thực trạng tiêu thụ rau muống và cá rô phi khai thác tại sông Nhuệ của người dân, các tác giả khẳng định, người dân có thể có nguy cơ nhiễm Pb, Cd qua đường ăn uống từ những thực phẩm này. Và qua đánh giá cá thể các tác giả cho biết, 14,08% người dân được khảo sát đã nhiễm Pb do ăn rau muống trồng tại sông Nhuệ vượt ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Các tác giả cũng nhận định, hiện nay việc ô nhiễm các kim loại nặng (như chì, Cadimi) trong nước và thực phẩm tại sông Nhuệ chảy qua lưu vực Hà Nội và Hà Nam, trong đó có rau muống và cá rô phi đang là mối nguy cơ đe dọa lớn đối với sức khỏe nhiều người tiêu dùng và cộng đồng.